Özgürlüğün Sureti: Seçimin Gölgesi

Özgür müsün, yoksa yalnızca öyle mi zannediyorsun? Seçiyor musun gerçekten, yoksa sadece sunulanlardan birini mi alıyorsun? Hiç düşündün mü: Sana verilmeyen bir seçeneği, seçebileceğin bir ihtimal olarak aklına bile getiremezsin. Ve insan, hayalini kuramadığı şeyi asla seçemez. O halde, hayalin sınırını çizen kim? Kendi kalemimizle yazmadığımız bir kaderin kenar süslerini boyuyor olabilir miyiz? Bize “özgürsün” denildiğinde mutlu oluyoruz, çünkü bunun ne demek olduğunu kimse sorgulamıyor. Ama özgürlük, boyun eğmemek değildir yalnızca. Özgürlük, sunulanla yetinmemek, görülmeyeni görebilmektir. Ve bazen bir seçim yapmamak, en büyük seçimdir. Koyunlar da yol seçer. Ama çitin olmadığı yere gitmezler. Öyleyse seçmek, yön değiştirmek değildir her zaman. Kimi seçimler, yalnızca sürünün yönüne ayak uydurmaktır. “Ben böyle istedim,” demek kolaydır. Zor olan, “Ben neden böyle istedim?” diye sorabilmektir. Derler ki: “Aklın zinciri yoktur ama alışkanlığın kelepçesi boldur.” Bir şeyi hep öyle gördüğün için yine öyle görürsün. Bir fikri hep öyle duyduğun için doğru sanırsın. Ve böylece, düşünmeden inanır; sorgulamadan kabul ederiz. İşte bu da seçimsizliktir: Sana ait olmayan kararları, kendi iraden zannedersin. Özgürlük, gürültüde değil sessizlikte duyulur. Reklamların, manşetlerin, etiketlerin ortasında değil; bir akşam vakti kendi gölgene sorduğun sorulardadır. “Ben bunu neden istiyorum? Bu isteği ben mi doğurdum, yoksa bana mı yüklediler?” Gerçek özgürlük, bu sorularla başlar. “Seçmek, sadece bir şeyi almak değil, diğer tüm ihtimallerden vazgeçmektir.” Bu yüzden özgürlük cesaret ister. Çünkü her seçim, bir kayıptır. Ve insan, kaybetmekten korktuğu sürece özgür değildir. Bazen “evet” demek için değil, “kalmayacağım” diyebilmek için özgür olmalıyız. Kalabalıklar içinde özgürlük aranmaz. Çünkü kalabalıklar, birbirinin aynasında kaybolur. Özgün olan, önce yalnızlaşır. Yalnızlaşan, önce düşünür. Düşünen, önce susar. Ve susan, nihayet duyar: Kendi iç sesini. “Ne kadar seçersen, o kadar kaybolursun; Ne kadar vazgeçersen, o kadar bulunursun.” Dünya, neyi seçtiğinle değil, neye hayır diyebildiğinle şekillenir. Herkesin alkışladığı şeyi seçmek kolaydır. Fakat asıl özgürlük, alkışsız bir kararın arkasında dimdik durabilmektir. Kader diye yazılmış olabilir bazı yollar. Ama yolun taşını kaldıran da sensin, ayağını basan da. Bir seçim yaparken, sana kim izin verdi diye değil; “Ben kimim ki bu kararı verdim?” diye sor kendine. Çünkü özgürlük, başkasının sana verdiği bir hak değil, senin kendine kurduğun bir aynadır. Ve o aynada ne görüyorsan, işte sen osun. Camın ardında değil, çatlağında başlar hakikat.